İngiliz grafiti sanatçısı Banksy’nin Batı Şeria’da yaptığı ve uzun süredir kayıp olan bir duvar resmi, Tel Aviv şehir merkezindeki gösterişli bir sanat galerisinde, yani işgal altındaki Batı Şeria’da çizilmiş olduğu beton duvardan bir saatlik sürüş mesafesinde ama bambaşka ortamda yeniden ortaya çıktı – Filistinlilerin göre bir hırsızlık.
Elinde sapanla dolaşan bir fareyi betimleyen ve İsrail işgalini protesto etmeyi amaçlayan resmin yerinin değiştirilmesi, sanat eserlerinin işgal altındaki topraklardan çıkarılması ve bu tür siyasi içerikli eserlerin bulundukları yerlerden kökten farklı ortamlarda sergilenmesiyle ilgili etik soruları gündeme getiriyor.
Resim ilk olarak işgal altındaki Batı Şeria şehri Beytüllahim’da İsrail’in iki tarafı ayıran bariyerinin yakınında ortaya çıktı ve 2007 civarında Banksy’nin gizlice yaptığı birkaç eserden biriydi. İsrail’in Batı Şeria’yı on yıllardır işgal etmesini protesto etmek için Banksy’nin alameti farikası absürdist ve distopik görüntüleri içeriyorlardı.
Bir süre sonra, resmin üzeri başka bir grafiti yapılarak kapatıldı ve beton bloğa “RIP Bansky Rat” (Allah Rahmet Eylesin Banksy Faresi) yazıldı. İddiaya göre Filistinli sakinler resmi duvardan çıkarıp bu yılın başlarına kadar özel konutlarda sakladılar.
Şimdi, Tel Aviv’in finans bölgesinin kalbinde, cam ve çelik gökdelenlerle çevrili Urban Gallery’de bulunuyor.
Filistin Turizm Bakanlığı sözcüsü Jeries Qumsieh, “Bu, Filistin halkının malının çalınmasıdır” dedi. “Bunlar uluslararası bir sanatçının Beytüllahim, Filistin ve Beytüllahim ile Filistin’i ziyaret edenler için yaptığı resimlerdi. Dolayısıyla onları taşımak, üzerinde oynama yapmak ve çalmak kesinlikle yasadışı bir eylemdir.”
İşgal altındaki Batı Şeria’dan Tel Aviv’e yaptığı 70 kilometrelik (43 mil) yolculuk esrarengizliğini koruyor. 900 kiloluk beton levha, İsrail’in yılan gibi bariyerinden ve en az bir askeri kontrol noktasından geçmek zorundaydı.
Bu, sokak sanatçısının eserinin Batı Şeria’dan ilk çekip alınışı değil. 2008’de, diğer iki resim – “Islak Köpek” ve “Dur ve Ara” – Beytüllahim’deki bir otobüs durağının ve kasap dükkanının duvarlarından sökülüp alındı. Sonunda, Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’deki galeriler tarafından satın alınarak 2011’de sergilendi.
Parça şimdi, diğer çağdaş sanatlarla çevrili, süslü desenli bir karo zemin üzerinde duruyor.
İsrail’in imzaladığı kültürel varlıkları düzenleyen uluslararası anlaşmaya göre, işgalci güçler, işgal altındaki topraklardan kültürel varlıkların çıkarılmasını engellemelidir. 1954 Lahey Sözleşmesinin bu durumda tam olarak nasıl uygulanacağı belirsizliğini koruyor.
