Dünya Tiyatro Günü’nü baskı ve yasaklarla karşıladıklarını belirten Amed Şehir Tiyatrosu oyuncusu Ömer Şahin, “politik” olarak nitelendirdiği yasaklara karşı tarihi bir direniş sergilediklerini belirtti.
UNESCO bünyesindeki Uluslararası Tiyatrolar Birliğinin 1961 yılında “Dünya Tiyatrolar Günü” olarak ilan ettiği 27 Mart, o tarihten bu yana her yıl tiyatro oyuncuları ve tiyotro severler tarafından kutlanıyor. Milletlerarası Tiyatro Enstitüsü, Dünya Tiyatro Günü’nün amacını, “Sahne sanatları bağlamında, dünya çapında bilgi ve uygulama alışverişini arttırmak, gelişim sürecinde sanatsal yaratıcılığın ve üretimin gerekliliği konusunda toplumsal bilinci uyandırmak, insanlar arasındaki barış ve dostluğun sağlanması ve artmasını gerçekleştirmek adına karşılıklı anlayışı geliştirmek, UNESCO’nun hedeflerine ulaşmasına katkıda bulunmak” olarak ifade ediyor.
Fakat tarif edilen bu amaç, Türkiye için pek de geçerli değil. Nedeni ise tiyatrolara dönük baskılar, sahnelenen oyunlara dair yasaklar. Bu baskı ve yasaklarda da başı yine Kürtçe tiyatrolar, oyunlar çekiyor.
Geçtiğimiz yıllarda belediyelere yapılan kayyum atamaları ile kültür-sanat kurumlarının kapılarına kilit vuruldu. Buna dair örneklerden biri olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediyesine bağlı Şehir Tiyatrosu kapatıldı, çalışanların işlerine son verildi. Yine Batman Belediyesi Şehir Tiyatrosu kapatıldı, Van Büyükşehir Belediyesine bağlı Kürtçe tiyatro çalışmaları yürüten Nuda Kültür Merkezi Tiyatro Grubu dağıtıldı.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesine atanan kayyum tarafından işlerine son verilen oyuncular, pes etmeyip yollarına 2017’de Amed Şehir Tiyatrosunu kurarak yollarına devam etti. Yine Şano Ar, Teatra Jiyana Nû (İstanbul) ve Teatra Mencel’in (Van) gibi birçok tiyatro grubu ısrarla Kürtçe oyunlarla sahnede yer almakta. Bu ısrar karşısında yasaklar da devreye sokulmuyor değil. Son olarak Şano Ar’ın “Qral û Travis” oyunu 11 Şubat’ta Antep’te, 17 Şubat’ta Ağrı’da engellendi. Oyun son olarak İstanbul Şişli’de de kaymakamlık kararıyla gerekçe gösterilmeden engellendi. Kürt tiyatro emekçileri, tüm bu baskı ve engellemelere kendi dillerinde icra ettikleri sanatlarıyla cevap olmaya çalışıyor.
27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nü diğer tüm uluslar gibi kendi ana dillerindeki tiyatrolarında kutladıklarını dile getiren Ömer Şahin, Kürt tiyatrosunun aslında kurulduğu günden bu yana farklı türde baskılarla karşı karşıya kaldığını belirtti.
Şahin, “Gözümüzü açtığımız gibi egemenlerin baskısıyla karşı karşıya kaldık. Biz ana dilimizle Kürt tiyatrosunu yapıyoruz. Bu sene de her zaman olduğu gibi baskılar altında çalışmalarımızı yapacağız ve Dünya Tiyatro Günü’nü kutlayacağız” dedi.
“Kürt tiyatrosuna yönelik saldırılar ve yasaklamalar tamamen politiktir” diyen Şahin, şunları ekledi: “Hiç kimse Kürt tiyatrosunun kriminal veya farklı gerekçelerden kaynaklı yasaklandığını ve tiyatrocuların bu nedenle cezalandırıldığını söyleyemez. Bu da temelini Ortadoğu tarihinden alıyor, halkımızın da bildiği gibi uzun bir süredir bu coğrafyada Kürt sorunu devam ediyor. Çok farklı nedenler belirtilebilir ama tiyatroların yasaklamaların temel nedeni politiktir.”
Tiyatronun diğer sanat dallarından farklı bir disipline sahip olduğunu ve entelektüel bir çalışma olarak yürütüldüğünün altını çizen Şahin, bu farkı “Tiyatro yaparken sadece bir seyircilerin izleyeceği bir gösteri yapmıyoruz. Oyunlarımızın bir amacı var. Tiyatro planlamalarımızı bu coğrafyanın sosyolojisine, tarihine ve var olan duruma göre yapıyoruz. Tabi bu oyunları izleyen halk kendilerinin, dilinin, kültürünün ve tarihinin bilincine yeniden varıyor” sözleriyle açıkladı.
Kürt tiyatrosunun tüm bu baskılara rağmen geri adım atmadığını belirten Şahin, “Doğrusu tüm bu süreçlerde duruşundan taviz vermeyen, çalışmalarını sürdüren tiyatrocular Kürt tiyatrocular oldu. Kürt tiyatrosuyla ilgilenen tüm tiyatrocular çok değerli bir iş yapıyor, kutlanmaları gerekir. Bu bizim için çok önemli. Özellikle son 20-30 yıldır tarihi bir direnişte olduğumuzu düşünüyorum. Neden Kürt tiyatrosunu bırakmıyoruz? Çünkü biz bu dille konuşuyoruz. Bu sanatla kendimizi geliştiriyoruz” şeklinde konuştu.
Kürt tiyatrocular olarak yalnızca “ana dilinde tiyatro yapma özgürlüğünü” istediklerini söyleyen Şahin, şunları söyledi: “Halk, bize zulüm yapıldığını görüyor ve gelip oyunlarımıza sahip çıkıyor. Bu sahiplenme sadece oyunlara gidip gelmeyle sınırlı olmuyor; eleştiri ve önerileriyle bize her zaman bu işi yapmamızı ve bizleri izleyeceklerini söylüyorlar. Başlarda izlenme konusunda sıkıntılar yaşanmış olabilir ama inanıyoruz ki artık seyirciler Kürt tiyatrosunun farkında. Sosyal medyanın da bu gelişmedeki etkisini görmek gerekir. Halkımız bizlerden haberdardır, Kürt tiyatrosunu biliyor ve sahipleniyor. Biz de bundan çok memnunuz. Bugünden sonra da Kürt tiyatrocuların işini bırakacağını düşünmüyorum. Evet, farklı farklı sorunlar var; ekonomik sıkıntılar olabilir çünkü popüler bir alan değil. Bu yüzden seyircilere ve ekonomik desteğe ihtiyaç oluyor. İnanıyorum ki tüm sorunlarımız en kısa zamanda çözülecektir. Halkımız da her zaman Kürt tiyatrosunun yanında olacaktır. Biz de bu bağımızı sonuna kadar koruyacağız.”
Kaynak: Evrensel
