DEM Parti, Yeni Parti, Yeni Yol Grubu ve İyi Parti’nin “hayır” oylarına karşın AKP, MHP ve CHP’nin “evet” oyu verdiği Mekke Anlaşması Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilerek, Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan’a savunma bütçesi, silah ve asker göndermesinin önü açıldı.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti), Yeni Parti, Yeni Yol Grubu ve İyi Parti’nin “hayır” oylarına karşın AKP, MHP ve CHP’nin “evet” oyu verdiği Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Krallığı arasında ortak savunma için Mekke Anlaşması’nın uygun bulunduğuna dair kanun teklifi Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde 7 Ağustos 2026 tarihinde AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırıyı diğer iki ülkeye de yapılmış sayıyor. Anlaşma NATO’nun 5’inci maddesine benzer bir kolektif savunma yükümlülüğü getiriyor. Yetkililer anlaşmanın “tamamen savunma amaçlı” olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını söylese de muhalefet, Türkiye’nin bölgesel çatışmalara çekilme riskine dikkat çekiyor.
Anlaşmaya göre Türkiye’nin temel yükümlülükleri ise şöyle: “Pakistan veya Suudi Arabistan’a dışarıdan silahlı saldırı olması halinde, bu saldırı Türkiye’ye de yapılmış kabul edilecek. Türkiye, askeri imkân ve kabiliyetler dahil elindeki tüm karşılıklı yardım araçlarını kullanarak ‘derhal’ yardım etmek zorunda. Bir tarafın toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırları tehdit edildiğinde veya tehlikeye düştüğünde, tehdidi bertaraf etmek için ‘gerekli tüm yöntemler’ kullanılacak.”
Savunma sanayii alanında teknoloji paylaşımı, ortak Ar-Ge, ortak üretim ve uzman insan kaynağı yetiştirilmesi sağlanacak. İstihbarat paylaşımı, ortak eğitim ve tatbikatlar, lojistik destek (silah, mühimmat, yakıt, yedek parça) hem barış hem savaş dönemini kapsayacak. İlk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilmek mümkün olmayacak. 10 yılın ardından en az üç ay önceden yazılı bildirimle ayrılma hakkı doğacak.
Anlaşma süresiz. Yeni ülkelerin katılımı ise yalnızca “çekirdek taraflar”ın (Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan) oybirliğiyle mümkün. Sekretarya Suudi Arabistan’da kurulacak, ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak.
Anlaşmanın 10 maddesi şu şekilde:
“* Madde 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak için işbirliği yapacak. Bu değerlere yönelik tehdit oluşursa gerekli tüm yöntemler kullanılacak.
- Madde 2: Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış kabul edilecek. Saldırıya uğrayan tarafa karşılıklı yardım imkânlarının tamamı kullanılarak derhal yardım edilecek. Yardım, BM Şartı’nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde ve objektif değerlendirme sonrasında verilecek. Askeri imkân ve kabiliyetler de bu kapsama giriyor.
- Madde 3: Savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapılacak, silahlı kuvvetler arasındaki ilişkiler geliştirilecek.
- Madde 4: Uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler yapılacak. Hayati çıkarlar ve ulusal güvenliğe yönelik tehditlere karşı bireysel ve ortak tedbirler geliştirilecek.
- Madde 5: Terörizmin tüm biçimleriyle mücadelede operasyonel seviye dahil işbirliği güçlendirilecek.
- Madde 6: Barışta ve savaşta personel değişimi, ortak eğitim, tatbikatlar ve silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artıracak faaliyetler teşvik edilecek.
- Madde 7: Savunma sanayiinde teknoloji paylaşımı, ortak Ar-Ge ve inovasyon, ortak üretim ile uzman insan kaynağı yetiştirilmesi desteklenecek.
- Madde 8: Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komite yılda iki kez toplanacak. Suudi Arabistan merkezli bir Sekretarya ihdas edilecek. İlk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak.
- Madde 9: Güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşılacak.
- Madde 10: Barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik destek sağlanacak.”
Anlaşmanın 11 ile 16’ncı maddeleri ise anlaşmanın uluslararası ve ulusal hukuk çerçevesinde uygulanması, önceki anlaşmalardan doğan hakların korunması, gizli bilgilerin üçüncü taraflarla paylaşılmaması, uyuşmazlıkların dostane yolla çözülmesi, değişiklikler oybirliğiyle yapılabilmesi, anlaşma ve son onay belgesinin anlaşma kapsamında kurulan sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlüğe girmesini ön görüyor.
Muhalefet ise anlaşmanın Türkiye açısından risklerle dolu olduğuna dikkat çekiyor. DEM Parti, Yeni Parti, Yeni Yol Grubu ve İYİ Parti, anlaşmanın Türkiye’ye getireceği askeri yükümlülüklerin belirsizliğini, 10 yıllık çekilme yasağını ve Türkiye’nin Yemen veya Körfez kaynaklı çatışmalara sürüklenme riskini gerekçe göstererek “hayır” oyu kullandı. DEM Parti, anlaşmayı “bölgesel taşeronluk” olarak nitelendirirken, İyi Parti “işbirliğine değil, belirsizliğe” karşı olduklarını açıkladı.
CHP ise anlaşmanın “NATO dışında bir bölgesel güvenlik yapısı” kurma imkânı sunduğunu ve doğru kullanılırsa barışa katkı sağlayabileceğini öne sürerek “evet” oyu verdi.
Anlaşma, üç ülkenin de iç onay süreçlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek. Ayrıca Türkiye’de yurt dışına asker gönderilmesi ise Anayasa’nın 92’nci maddesi gereği ayrıca tezkere ile Meclis’ten geçmek zorunda.
Kaynak: Mezopotamya Ajansı
