Recep Tayyip Erdoğan’a giderek kötüleşen ekonomideki çözüm yöntemi olarak Osmanlı’da kullanılan ‘esham’ adı verilen devletin faizsiz finansman sağlamasına dair bir sistem önerildiği öğrenildi. AKP MYK toplantısında AKP Ar-Ge Başkanlığı salgın sonrası ekonominin durumu için 40 farklı uzmanın görüş ve önerilerinin yer aldığı bir araştırma sunuldu. Sunumda salgın sonrası ekonomideki krizden çıkış yöntemi olarak Osmanlı’da kullanılan ‘esham’ modeli öneri olarak sunuldu. Erdoğan modelle ilgili ‘çalışın’ talimatı verdiği belirtildi.
Esham usulü, Osmanlı’da zamanında uygulana bir iç borçlanma şekli olarak biiliniyor. 3. Mustafa zamanında çıkarıldı ve 1. Abdülhamit döneminde uygulanmaya başlanan ‘esham’ Osmanlı dönemindeki pay ve gelir ortaklığı senetlerini ifade ediyor. Osmanlı bu uygulamayla yatırımlar ve ekonomik ihtiyaçlar için bu senetleri para karşılığında satmaya başlamıştı.
AKP MYK’sında eshamın devletin faizsiz finansman sunacağı bir sistem olduğu belirtilen sunum yapıldı. Yapılan sunumda birçok ülkede kullanılan ‘İslami ekonomi modeli’ olduğu ifade edildi. Buna göre Osmanlı döneminde kullanılan esham sisteminde, devlet vatandaşa ‘esham’ yani pay satabiliyor ve elde ettiği geliri yatırıma yönlendiriyordu.
Merkez Bankası da kullanabilir
Sunumda sistemle ilgili şu bilgiler paylaşıldı :
– Elde edilen kâr esham sistemine ödeniyor.
– Özellikle genç ve kadın yatırımcılar için mikro düzeyde de uygulanabilecek bir model.
– Eshamın farkı; geri ödeme tarihinin seneti satın alan yatırımcılar değil, borçlanan yani devlet tarafından saptanması.
– Eshamda devlet yıllık gelir paylarının ödemesi şartıyla ana parayı geri ödemek mecburiyetinde değilidir.
– Bir yatırımcı bu model ile yatırım yapmak için devletten geri ödemesiz destek alabilir.
– Esham sisteminin aynı zamanda Merkez Bankası’nın açık piyasa işlemleri için de kullanılabilir.
– Bankanın piyasaya likitide enjekte etmek istediğinde halkın elinde bulunan esham senetlerini satın alabilir.
– Likite çekmek istediğinde ise yeni senet ihraç edilebilir.
Erdoğan’a yapılan sunumda dört başlıkta reform önerileri sıralandı. Özel sektör için, “Girişim sermayesi ve İslami Finans Reformu”, “Yüksek İşbirliği ve Sanayi İşbirliği reformu”, “Vakıf Reformu”, kamu için de, “Esham Sistemi” ile devletin faizsiz borçlanması önerildi. Toplantıda sunumu dinleyen Erdoğan’ın “Bu konuda çalışın” talimatı verdiği öğrenildi.
