Emperyalizm yenilecek devrimcilik kazanacak – Editörya

Yazı boyutu
Yazı tipi
Satır aralığı
Tema
Öncelikle çok hızlı gelişmelerin yaşandığı bir dönem içerisindeyiz. Bir tarih yazımı ya da tarih okuması yapılsa sonrasında bu kadar kısa zamanda bu kadar hızlı gelişmelerin yaşanacağı bir tarihsel değerlendirme içerisinde yaşayanlar olarak kendimizi oldukça şanslı hissedebiliriz.
ABD içinde bulunduğumuz tarihsel dönemde bir hegemonya kaybı içerisine girmiş durumda. ABD nasıl bir hegemonya kaybı içerisinde, en temeli öncelikle buna açıklama getirmek lazım. Burda ABD’nin yaşadığı esas kayıp, ekonomik sistem olarak, yaşadığı bir gerileme var olduğu ve bu yönde bir gerileme girdiğidir. Bunun da siyasi sonuçları var, ama Amerika Birleşik Devletleri dünyanın hegemonik gücü olma özelliğini kaybetmiş durumda değildir. Hala dünyada hegemonik bir güçtür.
Operasyonel müdahale yapabilecek, dünyanın çeşitli coğrafyalarına askeri müdahalelerde bulunabilecek bir güç. Marksist açıdan, ekonomik güçlerin gelişim yasalarına bakarsak, Amerika’nın bir süredir ekonomik olarak dünya ekonomisi üzerinde bir yük haline geldiği tespit edilebilir. Amerikan politikaları, Amerika siyaseti, dünya ekonomi siyaseti içerisinde kalıcı sonuçlar üretirken, esası, hep dünyanın üretici güçlerinin gelişimi, dünya halklarının çıkarına olmayan bir rejimde ısrar ediyor bir durumda olmasıdır. Bu anlamıyla Amerikan hegemonyasının belli noktalarda daraldığı, belli noktalarda tıkandığı bir dönem içerisinde yaşıyoruz. Bu tıkanma Amerikanın tamamen çöktüğü şeklinde değerlendirilmemelidir. Hala Amerika, dünyanın süper gücüdür, hakim bir güçtür. Ama ekonomik olarak Amerika’nın üretici güçlerin gelişimine baktığımızda artık dünyanın eski hakim dönemdeki ya da gelişim dönemindeki olduğu Amerika değil.
Örneğin Çin, ekonomik olarak Amerika’yı çok geride bırakmış durumda. Askeri açıdan bir gücü var. Bunu da ABD’nin dolar üzerindeki hakimiyetini sarsarak yapıyor. Donald Trump iktidarı söylemleri şöyle gelişti; Dikkat çekici olarak ilk iktidara gelirken dünya barışını tesis edeceğini, bir dünya savaşına izin vermeyeceğini, Ukrayna-Rusya meselesini çözeceğini, dünyanın çeşitli sorunlarına dair de çözüm üreteceğini söylemişti. Ama gelişmeler yine onun beklediği gibi olmadı. Amerika’yı yine tekrar güçlü yapacağını söyledi. Donald Trump, daha çok Amerika’nın kendi iç sorunlarıyla ilgilenecek bir iktidardan değerlendirme yapıyordu.
Ama hemen iktidarının başında, kısa bir süre sonra Venezuella’ya bir müdahale yaparak Venezualla başkanı Maduro’yu kaçırdı. Ve aslında bu müdahalesinin şöyle bir tarafı da var. Venezuallla’da kalan Bolivar’cı parti yönetimi ve devlet yönetimi ile bir anlaşma yapması ve Maduro’yu kaçırması Maduro’yu tasfiye etme hamlesiydi. Aslında Venezuellayı tekrar sömürgeliştirmiş oldu. Bu dünya planında anti-emperyalist ve ulusal kurtuluş mücadeleleri açısından büyük bir gerilemeye tekabül ediyordu. Yani gidiyor bir devlet başkanını kaçırıyor, onu alıyor götürüyor bir şovla. Bu onun hegemonik güç yığma politikası açısından hegemonik gücü gösterme politikası açısından önemli bir gelişmeydi. Artık devletler arası diplomasinin uluslararası ilişkilerin bir kenarda kaldığı devletler arası ilişkilerde Amerika’nın ‘istediğimi ben yaparım, gücüm varsa istediğimi alırım’ dediği bir dönem.
Beraberinde İran’a saldırısı, İran’nın buna karşı direnç göstermesi, direnmesi aslında dünya halklarının, ulusal kurtuluş mücadeleleri, işçi sınıfı hareketi ezilenlerin mücadelesi lehine bir durumdur. Çünkü Amerika, İran’da da isteği sonucu alsaydı dünya sistemi açısından daha hegemonik bir güç haline gelecekti. Bu anlamıyla şunu söylemek lazım. İran’nın gösterdiği direnç dünya emperyalist sistemin kapitalist sistemin kendi içerisinde her şeyi planladığı gibi istediği gibi yapamadığını gösterir. Bu değerlendirneyi bu konuda özellikle belirtmek gerekiyor. Burada Amerikan hegemonyası, Amerika politikası açısından bu gelişmeleri biraz şöyle de değerlendirmek de gerekiyor.
Trump yönetimi kendi istediği politikayı, kendi istediği siyaseti hayata geçirmeye çalışırken temelinde dünyadaki petrol kaynakları üzerinde hakimiyet kurma stratejisi bir siyaset izledi. Biden yönetimi daha çok küresel ekonomide Hibrit teknolijileri, elektirikli arabaların ve fosil yakıtların rededildiği daha yeni belki de yeni bir üretimde varoluşsal değişimleri içeren bir dönemi işaret ederken, Trump yönetimi daha çok emperyalist sistemin, Batı emperyalist sistem içerisinde klasik anlamıyla petrol kaynaklarına ve petrol rezevlerine hakim olan, petrol ticaretini de yöneten bir politika yönelimi içerisinde oldu. Bu dikkat çekici bir gelişmeydi bunun üzerinde durmak lazım.
Bu anlamıyla hem Venezuella hamlesi hem İran hamlesi aslında dünya petrol rezevlerine ve petrol ticaretine hakim olma, dolayısıyla petrolün fosil yakıtla petrolü devam ettirme poltikasıydı. Çünkü dünya petrol piyasasına hakim olmak günlük yüz milyon varillik bir petrol ticaretine tekabül ediyor. Günde yüzmilyon varil demek, çok büyük bir mali ekonomiye tekabül ediyor. Ciddi bir ekonomiye tekabül ediyor. Bu aya ve yıla vurulduğunda çok büyük bir ekonomi. Bunun üzerindeki hegemonya, bu paranın da rezerv parası olması, dolar olması, aynı zamanda Amerikan hegemonyasını devam ettirecek bir durumdur.
Tam da burada şöyle bir değerlendirme yapılabilir, yani bu politika ister istemez Trump’ın Amerika’nın kendi ile meşgul olma politikasını terk ettirdi. Daha saldırgan bir politika yürüttü. Trump’ın politikasının temelinde yine çok kutupluluğu kabul etme var. Çok kutupluluğu çok kutuplu politikaları çok kutuplu bir dünya olduğu gerçekliğini kabul ediyor. Burada Biden yönetiminden farklı olarak Trump yönetimi için şu değerlendirme yapılabilinir. Bu yönetim özellikle belli müttefik ilişkilerini gözden çıkarmış durumda. Nasıl gözden çıkardı? Müttefik ilişkilerin temelinde Biden döneminde bütün NATO’yu ve Batı bloğunu, özellikle de Avrupa‘yla daha güçlü bir ittifak ilişkisi vardı. Biden yönetiminde daha güçlü Rusya’yı çevreleme, bölge politikarında NATO politikalarında daha ortaklaşma vardı. Trump böyle bir kaygı içerisinde değil. Bu kendini gösteriyor. Daha çok Amerika’nın kendini dayattığı bir yönetim var. Bu Avrupa Birliği için Avrupa’nın kendini var etme koşulları için büyük bir krize tekabül ediyor. Çünkü Biden yönetimi Rusya ile çatışma üzerinden Avrupa’yı Rusya’dan kopardı. Rusya, Avrupa’ya uygun, ucuz ekonomik bir yakıt sağlıyordu, güçlü bir ticari lişkileri vardı. Rusya eğer Avrupa ile daha entegre bir ilişki kursaydı kuzey akımı boru projesi hayata geçirilmişti. Almanya’ya, Fransa’ya daha uygun doğalgaz petrol taşınacaktı. Ama Biden yönetimi ve NATO Ukrayna savaşını kışkırttı. Sonrasında Rusya ile Avrupa tamamen gemileri yaktı. Avrupa pahalı yakıtı Amerika’dan almak zorunda kaldı.
Biden yönetimi Rusya’yı çevreleme politikalarını uygularken bu durum, Ukrayna için büyük bir yıkım yaratmış durumda. Ukrayna’nın bütün ekonomik kaynakları, askeri kaynakları tükenmiş, büyük bir borç batağına girmiş durumda.
Bu gelişmelerle birlikte aynı zamanda Avrupa’da yönetimde olan iktidarlar devrildi. Örneğin İngiltere kriz içerisinde, Avrupa Birliği kriz içerisinde, Almanya’da faşist partiler, Fransa’da sağ partiler güçlendi. Her coğrafya da Rusya savaşının yarattığı sosyal ekonomik koşulların dayatması içerisinde Avrupa’da mülteci karşıtlığı, faşist politikalar, sağ politikalar güçlendi. Bu Avrupa’da büyük bir krize tekabül etti. Aynı zamanda Avrupa’da enerji kaynakları, hammadde tedariki büyük bir kriz içine girmiş durumda. Yine Avrupa sanayisi büyük bir kriz içerisinde. Bu kriz sanayiyi ister istemez siyasi alanda da sürekli olarak hayat pahalılığı şeklinde kendini gösteriyor. Yani bir önceki dönemin güçlü Avrupa’sı dağılmaya başladı. Bütün işaretler bunu gösteriyor. Avrupa’da bir dağılma ve zayıflama sürecine giriyor. Biraz Trump’ın da politikası Avrupa’yı artık eşit bir güç olarak değil de, daha ona tabi bir güç olarak değerlendirmektedir. Bu durum her aşamada kendini hissettiriyor.
Çin büyük bir güç olarak, ekonomik güç olarak gelişen dünya ekonomik sistemi içerisinde, üretici güçlerin önemli bir aktörü haline gelmiş durumda. Üretim araçlarının en güçlü geliştiği, üretici güçlerin kendisini geliştirdiği bir ülke. Bu anlamıyla marksist bir yöntemle değerlendirirsek gelişen bir güç. Süper güçler içerisinde gelişen bir güç. Amerika gerilerken Çin yükseliyor, Çin ilerliyor. 2000 yılından itibaren Çin’in ekonomik girdisine ve dünya ticaretiyle kurduğu ilişkiye bakıldığında sürekli artma hali olduğu görülebilir. 30 trilyon dolarlık bir gayrı safi milli hasılata yaklaşmış durumda. Bu Amerika’dan daha fazla. Çok büyük bir güç. Bu anlamıyla Çin’i zayıflatma ve çevreleme ekseni Amerika için devam eden bir durum.
Ama bu politika Amerika’nın hemen sonuç alabileceği, hemen karşılık alabileceği bir politika değil. Çünkü Çin, Amerika’nın yok edebiileceği kadar zayıf bir güç değil. Git gide daha güçlendiği için bu süreç böyle devam ederse belli bir noktadan sonra artık Amerika’nın bunu yapma olanakları da kaybolacak. Amerikan siyaseti içerisinde şöylesi eğilimler var. Bir an önce Çin’e müdahale etmek, bir an önce Çin’le çatışmak yada Çin’i çevreleme politikasını derinleştirmek. Amerika’nın politikası 2. Dünya paylaşım savaşından beri şöyle; Bölgesel paktlar kuruyor, NATO bunlardan biriydi başlangıçta. Onun dışında Ortadoğu’ bir dönem Bağdat paktı. Uzakdoğu’da çeşitli askeri işbirliği örgütleri bunlarla hedef aldığı gücün etrafını çevreliyor. Çin’e dönükte böyle bir çevreleme operasyonu yürütüyor. İşte bir tarafta Avusturalya, bir tarafta Filipinler bir tarafta Endonezya, Japonya, bir tarafta Hindistan’la kurduğu ilişkilerle hep Çin’e karşı karşıt bir güç yaratma gibi arayışı var. Ama Çin’e yönelebilmesi için Ortadoğu‘daki ve Avrupa’daki savaşları bitirmesi lazım. Çünkü bütün gelişmeler gösteriyor ki Amerika ne kadar güçlü olursa olsun bir kaç savaşı bir arada yürütmekte zorlanıyor.
Burada özellikle Trump iktidarı Amerika’da seçimleri, yani şu an seçim olsa kaybetme riski ile karşı karşıya. Çünkü kendi hakim olduğu dönemde, iktidara geldiği dönemde önüne koyduğu bir çok şeyi gerçekleştiremedi. Bunu görmek lazım bu önemli bir tespit.
Diğer taraftan da Amerika büyük bir güç, muazzam bir güç, ama kendi içinde çürüyen bir güç. Bu kendini çok güçlü bir şekilde hissettiriyor. Amerikan politikası zayıflama içerisinde. Bu zayıflama bütün gelişmelerde kendini hissetiriyor. Yine şunu söyleyebiliriz; bu anlamıyla Çin ve Amerika arasındaki mücadele de gerileyen güç Amerika, güçlenen güç Çin Halk Cumhuriyeti. Çin Halk Cumhuriyeti bütün üretici güçlerin gelişimiyle, ekonomisiyle, teknolijisiyle, üretim teknolijisiyle, nüfusuyla muazzam bir güç. Ve er yada geç eğer Amerika bunu değiştirecek büyük bir hamle yapmazsa dünya hakimiyetini devralacak gibi görünüyor. Bütün gelişmeler bunu gösteriyor.
Burada Rusya-Ukrayna savaşı önemli bir yerde duruyor. Amerika ve NATO’nun planladığı bir savaş. NATO adım adım Rusya’ya karşı saldırı politikasını derinleştirerek, yayılma politikası içerisinde girmiş oldu. Amerika, Sovyetler Birliği yıkıldıktan sonra bütün Doğu Bloğu topraklarını, Doğu Bloğu ülkelerinin önemlice bir kısmını NATO’ya dahil etti. Normalde bir anlaşma yapılmıştı; Sovyetler Birliği’nin aleyhine, Sovyetler Birliği’nin yıkıldıktan sonra Rusya eski Doğu Bloğu ülkeleri NATO’ya alınmayacaktı ama Amerika bunu çiğnedi. NATO haritasına bakıldığında 91 sonrasında 15-20 doğu blok ülkesi Rusya saldırısı gerekçe gösterilerek NATO’ya dahil edilmiş durumda. Rusya NATO’ya başvurmuş, NATO açıkça sen düşmansın diyerek kabul etmemiştir. Yani NATO’nun varlık nedeni Rusya. Son yapılan NATO toplantısında, NATO 3.0 diye anlatıkları durum, Amerika doğalında NATO olarak Rusya’yı ve kendi düşmanlarını yeniden tanımlamış olması. Burda özellikle Rusya savaşında şunu belirtmek gerekiyor; Rusya yenilmedi ama bu yaşanılan savaş da Rusya’yı büyük oranda yıprattı, zayıflattı. Belki Rusya Ukrayna savaşıyla bu kadar haşır neşir olmasaydı bu kadar Ukrayna ile ilişkileri olmasaydı Suriye’de Esat rejimi bu kadar kolay yıkılmayabilirdi. Bu anlamıyla Batı emperyalizmi, Rusya’yı Ukrayna ile savaştırırken özellikle başka alanlarda Rusya’nın hareketini kısıtlamış oldu. Savaşın girildiği saatte askeri açıdan Rusya’nın zaferi yakın. Bu durum şunu gösteriyor. Bir anlaşma yapılacaksa da Rusya’nın kazandığı toprakları, Rusya’nın elde ettiği kazanımları onaylayan bir anlaşma olacak.
Öte taraftan da Ukrayna yönetimi için de şöyle bir handikap var. Zelenski yönetimi şimdi bir anlaşma yapılsa dahi Ukrayna halkı; o zaman bunu bundan dört yıl önce niye yapmadın. Çünkü İstanbul anlaşmasının daha kötü bir anlaşma yapacaklar artık. O zamandan bu zamana daha çok toprak kaybetti Ukrayna. Bu anlamıyla Rusya’nın Amerika ve batı müttefikleri karşısında kazandığı başarı yine de emperyalizmi, Batı dünyasının hegemonyasını zayıflatan bir başarı. Yine şöyle bir değerlendirme de yapılabilinir; Ortadoğu bir çok fay hattının yaşandığı bir coğrafya. Ortadoğu’da bir değerlendirme var, savaş bir sonraki savaşa kadar bitiyor. Yani hep birbirini devam eden çatışma ve savaş konsepti var Ortadoğu’da. Bunların başında da en önemli fay hatlarından biri de İsrail’in varlığı. İsrail var oldukça Ortadoğu’daki çatışmaların her zaman kışkırtıcı olacaktır. Bu durum İran, Amerika, İsrail ekseninde devam eden çatışmada kendisini önemli bir şekilde gösterdi. Amerika’nın politikası bir süredir İran ve vekil güçleri zayıflatmakdı. Bu anlamıyla İran’ı Suriye’den çıkarılması, Irak’ta Haşdi Şabi’yi zayıflatması, Hizbullah’a büyük darbeler vurulması, Yemen Hizbullah’ı hedef alınması. Son olarak da doğrudan İran’ın hedef alınması ile İran ordusunun deniz gücü, hava gücü büyük oranda yok edilmesi ile devam etti.
İran bu saldırı karşısında direnmesi önemli bir gelişme oldu. İran’ın bu direnişi aslında Amerika’nın hegemonyasını zayıflattı. Bundan 20 sene önce böylesi bir siyasi değerlendirme yapılsa, Ortadoğu’da Amerika Birleşik Devletleri’nin bütün üsleri İran tarafından vurulacak derse pek inanılası bir durum olmazdı, bu mümkün olan bir şey değil diye düşünülürdü. Ama bügün Amerika’nın bütün üslerini İran vurabiliyor, hedef alabiliyor. Bu anti-emperyalizm açısından önemli bir gelişme ve Amerika’nın hegemonya açısından zayıfladığını gösteriyor. Ve Amerika’nın uzun yıllardır Körfez’de olan müttefikleri var. Bu müttefikleri artık İran tarafından hedef alınabiliyor. Bu hedef alma durumu otomatikmen Amerika’yı tartışmalı hale getiriyor. Müttefikleri ona neden para veriyor? Korusun diye. Ama kendini koruyamayan bir Amerika çıktı. Çünkü bu savaşta güçlü olan taraf Amerika. Zayıf olan taraf İran. Zayıf olan İran’ın her yaptığı hamle güçlünün hegemonyasına yaptığı daha büyük bir darbedir. Bu açıdan bakarsak askeri açıdan belli zayıflamalar yaşasa da İran rejiminin yıkılmaması, ayakta durması onun bir başarısıdır. Böyle görmek gerekiyor.
Çünkü bir tarafta İran’ın askeri bütçesi belki 5-10 milyar dolar, Amerika’nın 1 trilyon dolar. Diğer taraftan örneğin Ortadoğu‘daki bu savaş İran savaşındaki Amerika’nın pozisyonu Ukrayna’ya askeri yardım ya da askeri mühimmat tedarikinde sorun yarattı. Çin’i çevreleme politikasında sorun yarattı. Pasifik’teki Çin’in etrafındaki bir çok gemisini, askeri gücünü ve savaş uçaklarını Ortadoğu’ya çekmek zorunda kaldı Amerika. Amerika hegemonyası açısından İran savaşı beklenen sonucu üretmedi. Bunun altını çizmek gerekiyor. Amerika her zaman şu konuda yetenekli. Son NATO zirvesinde kendi politikasını bütün müttefiklerin politikası haline getirdi. İran’ı bir tehdit olarak tanımladı. Rusya-Ukrayna savaşını bir noktada çözerse İran meselesi ile daha güçlü bir şekilde ilgilenebileceğinin işaretlerini verdi. Bunu belirtmek gerekiyor.
Tabi biraz burda AKP politikasına da değinmek lazım. AKP, ilk İran-Amerika savaşında daha dengeyi yürüten bir siyaset izledi. Çatışmanın derinleşmemesi ya da belli noktalarda arabulucu olmaya çalıştı. Özellikle son NATO zirvesi sonrası genel politikası biraz daha Batı merkezine daha uyumlu bir politika, Batı merkeziyle uyumlu bir siyaset yürütecek ve bunun beraberinde ABD’nin ekseninin siyasetinin hayata geçireceği işaretini verdi. Bunu nasıl verdi? Mekke anlaşmasıyla, Mekke Paktıyla. Mekke anlaşması Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye arasında yapılan bir anlaşma. Bunların üçünün de ortak özellikleri, Amerika’nın büyük müttefiki olmaları. Amerika ile müttefik ilişkileri içinde olmaları. Bunlar aslında bu ittifak İran’a karşı kurulmuş bir ittifak olarak kendini hissetiriyor. Kendileri öyle tanımlamasa da. Şimdi bu ittifak da bir sınav ile karşı karşıya kalacak. Suudi Arabistan’lada Yemen’deki Husi İktidarı arasında bir çatışma var. Ve bu çatışma bu ittifak ilişkisi beraberinde Türkiye’yi belli olaylarsa belli askeri yükümlüklerle karşı karşıya bırakabilir. Ama Türkiye egemen iktidarı özellikle İran’ın zayıflaması sonrası Suriye’de İran’da Ortadoğu’nun değişik coğrafyalarında kendine yeni hareket alanları yaratmaya çalışıyor.
Yani emperyalizmle kurduğu ilişkide de daha özerk bir ilişki ile yeni hakimiyet alanları yaratma, bölgesel bir güç olma stratejisini daha derinleştiriyor durumda. Bu Türk iktidarının bütün değerlendirmelerinde kendini güçlü bir şekilde hissettiriyor. AKP iktidarı Orta Vadeli Program diye bir şey açıkladı. Orta Vadeli bir Program 2027 ile 2029 arasında uygulanacak. Orta Vadeli Programın ana fikrinde ne var? Örneğin savunma bütçesini %229 arttırmış. Bu çok büyük bir miktar. Türkiye’nin ne ekonomisinde ne sanayisinde ne de diğer sektörlerinde böyle bir artış var. İkinci artışıysa Maden Teknik Arama çalışmalarına vermiş. Yüzde yüzelli arttırmıştır. Yani bu Türk devletinin bölgesel bir savaşa hazırlandığını, yayılma stratejisini izlediğini ve kendi sermaye sınıfını zenginleştirme arayışı içinde olduğunu gösteriyor.
Dolayısıyla bu koşullar altında savunma bütçesini %229 arttırmak bir dünya savaşını yada bölgesel bir çatışma tahkimatı demek. Bunu çok iyi değerlendirmek gerekiyor. Muhtemelen AKP iktidarının önümüzdeki dönem politikasında bu kendini çok güçlü bir şekilde hissettirecek. Hangi zeminde hissettirecektir? Özellikle bunu iktidar kendi cephesinde şöyle anlatıyor. İç cephe tahkimatı yani iç cepheyi tahkim etme, iç cephede sorunları çözme. Muhalefette dahil iktidarın bütün blokları hem kendi bloğunu hem muhalefet bloğunu yeniden yapılandırma. Yani bunu AKP şöyle anlamlandırdı. İşte yerli ve milli muhalefet. Burda özelikle siyasete de müdahale etme arayışıda şöyledir; İç cepheyi tahkim etmeliyiz, ülkenin iç sorunlarını çözmeliyiz ve dışarıya dönük hamle yapmalıyız. İkinci Emparyalist Paylaşım Savaşı sürecini değerlendirirsek bir üçüncü dünya savaşı konjektürüne hazırlık olarak görünebilir. Yani bir dünya savaşı yaklaşıyor sende iç cepheni buna göre tahkim ediyorsun. İç cephende sorunlarını çözüyorsun. Bu sorunlar neler olabilir? Bir tanesi Kürt sorunu. Çünkü Kürt sorunu uzun süredir Türk iktidarının kuruluşundan beri var olan bir sorun. Ve gelinen noktada Kürt sorunun çözümsüzlüğü iktidar içinde bir açmaz haline gelmişti. AKP iktidarı son on yıldır büyük bir savaş yürüttü. Kürt hareketini tasfiye edemedi, tamamen ortadan kaldıramadı. Ama bu savaşta büyük askeri hedeflerle yola çıktı. Büyük katliamlar gerçekleştirdi. Bakur Kürdistan’ında öz yönetim direnişlerinde halk katledildi, göç ettirildi. Rojava Kürdistan’nın, Güney Kürdistan’nın önemli kısınmları işgal edildi. Ve şimdi bütün bu savaşta Kürt Özgürlük Harerketi, iktidar tarafından tasfiye edilemedi. Bu önemli bir gelişme bunu görmek gerekiyor. İktidar öte yandan uluslararası gelişmelerle de özellikle İsrail’in 7 ekim sonrası Ortadoğu’da haritaları değiştirme hamlesi diyebiliriz. Suriye’ de Esat rejimini yıktı, Lübnan’da siyasi dengeleri değiştirdi, Irak’ta yönetime önemli müdahaleler yaptı. Bu tablo içerisinde şu tespit yapılabilinir, bu koşullar altında Türk iktidarı Kürt sorununda bir sürece adım atmak zorunda kaldı. Yani belli bir noktalarda sıkıştı. Ama bu adım atma tabi Türkiye devleti açısından, PKK’yi ve Kürt Özgürlük mücadelesini tasfiye etme planı olarak hayata geçirmeye çalışıyor. Dolayısıyla askeri olarak gerçekleştiremediğini askeri olarak yapamadığını siyasi olarak yapma hamlesi içerisinde. Kürt Özgürlük Hareketini tasfiye etme ve onun kazanımlarını ortadan kaldırma çabası içerisinde. Kürt hareketi ise kendi politik tezleri olarak Barış ve Demokratik Toplum süreci olarak tanımladığı, Kürt sorununun demokratik çözümü ve demokratik cumhuriyeti inşa süreci olarak süreci tanımlıyor. Bu çatışmanın nasıl gelişeceğini aslında Türkiye’deki işçi sınıfı hareketi, emekçiler, ezilenlerin mücadelesi belirleyecek birazda. Ama Kürt sorunu içinde girdiği süreç Türkiye toplumu açısından da önemli bir süreç. Yani bir çok şeyin değiştiği, bir çok kavramın belki farklılaştığı bir süreç. Bunu iyi değerlendirmek gerekiyor. Merdan Yanardağ örneğin, bu süreçten önce Abdullah Öcalan tecrit altında dedi ve tutuklandı. Şimdi Abdullah Öcalan hiç olmazsa onbeş günde bir yanına gidilen, bütün siyasi partilerin bir şekilde onla siyasi ilişki kurduğu bir aktör haline gelmiş durumda bu önemli bir gelişme. Bu Kürt siyasi hareketi açısından bir başarı.
Ama diğer taraftan iktidarın bu bölgede bölgesel anlamdaki yürüteceği savaş politikasıyla beraber Türkiye’deki toplumsal muhalefeti, devrimci güçleri tasfiye etme süreci tehlikeli bir süreç, bu handikaplı bir süreç. Bu süreci Türkiye’deki demokrasi güçleri, işçi sınıfı güçleri, emekçiler doğru değerlendirmeli. Bu sürecin yaratabileceği imkanlar ve imkansızlıklar var. Olanaklar ve olanaksızlıklar var. Tabi burada şunu görmek lazım. Türkiye toplumunun egemen sınıflarının genel politikası hep şu. Kendi iktidarının istediği kadar bir demokrasi. Özellikle yoksul kesimler için, emekçi kesimler için, ezilenler için. Ona o kadar muhalefet sunan bir iktidar her zaman. Dolayıısıyla bu AKP biraz şöyle bir politika yürütüyor, on yıllık savaş döneminde HDP’yi emek demokrasi güçlerini sürekli bir operasyonlarla baskı altında tuttu. Kürt hareketiyle yeni bir süreç başladıktan hemen sonra bu kez CHP’yi hedef aldı, CHP’ye yöneldi.
Bu süreci biraz da şöyle okumak gerekir. CHP, Dem Parti ve emek demokrasi bloğu arasındaki kurulan ittifak belki AKP ve MHP iktidarını yıkamadı ama özellikle yerel seçimlerde ona karşı büyük bir başarı kazandı. O zaman AKP’nin karşısına da şu sorun çıkıyor. Bu ittifakı dağıtması gerekmekte. Kürtlerle ana muhalefet arasındaki ilişkiyi kırması lazım. Bu anlamıyla Kürtlerle bir süreç başlatırken, ana muhalefet partisini doğrudan hedef aldı. Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta tutuklanmasıyla başlayan süreç bir bütün olarak aslında Cumhuriyet Halk Partisi’nin tasfiye edilme hamlesiydi siyaseten. Bu şunla sonuçlandı, mutlak butlan meselesi ile beraber, CHP’nin içerisine bir kayyım atandı. Kılıçdaroğlu bir kayyım olarak atandı ve Cumhuriyet Halk Partisi tasfiye edilmek ya da Cumhur ittifakının bir bileşeni haline getirilmeye çalışıldı.
Yeni Parti biraz buna itiraz olarak ortaya çıktı. Bunu kabul etmeme yani biraz majestelerinin muhalefeti olmama itirazı ile ortaya çıktı. Çünkü eğer CHP’ye iktidar tam anlamıyla bunu başarsa Ana muhalefet partisini de kontrol etmiş oluyor. Tamda burada yaşanan gelişmeleri iç cephe tahkimatının karşılığı olarak okumak lazım. Bu ne oluyor? CHP, MHP, Hüda-Par bütün siyasetleri yedeklediğinde parlementodaki muhalefitin hepsiyle bir düzeyde kendine tabi kılmış oluyor. Kürt hareketiyle de bir süreç işletiyor. Burda Cumhuriyet Hlalk Partisine atanan kayyımda aslında CHP’yi biraz da Cumhur ittifakına saraya yedekleme hamlesiydi. Bu anlamıyla Özgür Özel ekibi hedef haline gelmiş oldu. Şimdi Yeni Parti bu anlamıyla yani CHP geleneğinden gelerek, iktidarın vesayetinin dışına çıkarak bir siyaset yapma hamlesi yapmış oldu. Burası şöyle değerlendirilebilir, siyasal söylemleri, politik söylemleriyle Yeni Parti çok Yeni bir parti değil. Cumhuriyet Halk Partisi’nin kuruluş ilkelerini referans yapıyor. Yeterli sayıda kurucuyla yeni bir siyasi parti kuruldu. Anıtkabiri ziyaret etti, Mustafa Kemal’in Ankara’da ilk namaz kıldığı camide namaz kıldı. Buradaki klişe hareketler aslında klasik Türk siyasetinin referansları. Yeni Parti CHP tandanslı siyasetinin dışında bir siyaset yapmayacağının işaretlerini vermiş oldu. Ama diğer taraftan söylemlerinde politik referanslarında klasik CHP siyasetinin dışına çıkma olanağı, bunun dışına çıkma imkanının var olduğunu gösteriyordu bu Yeni Parti poitikası da. Ama bu olanakları değerlendirmek Yeni Parti yönetiminin elinde olan bir şey.
Çünkü bir taraftan Kürt sorununun girdiği süreç, gelişmelerle beraber devam ederken, öte yandan Yeni Parti ve CHP’ye dönük operasyonlar devam etti. 2024’de yapılan yerel seçimlerde Ana muhalefetin elde ettiği bütün kazanımları bir şekilde iktidar devletin olanakllarını kullanarak tasfiye etti. Yani onlarca belediye tekrar AKP’ye geçti, 18 milletvekili AKP’ye geçti. Bu büyük bir şey oldu AKP açısından. Yani devlet eliyle devlet imkanlarını kullanarak muhalefetin bütün kazanımları tasfiye edildi. Bu belki şöyle değerlendirilebilinir. Oy bazlı ya da kitle desteği olarak o kitleleri almasa da, çeşitli devletin imkanlarını ve olanaklarını kullanarak ordaki belediyeleri ele geçirdi. Şimdi Üsküdar Belediyesi’ni aldı. Muhtemelen bundan sonraki hedefi İstanbul Büyükşehir belediyesinde bir seçim yaparak orayı almak. Bu şunu da gösteriyor aslında kitleler açısından da halk kesimleri açısından da artık ,burjuva demokrasisini de ve seçiminde anlamsızlaştığı.
Yani şöyle düşünün, CHP’ye de mutlak butlan kararı geriye dönük her türlü siyasi partiye yapılabilinir legal alandaki. Bu her türlü legal partiyi, her türlü siyasete bir yönelim anlamına gelebilir. Bu alanı terk edelim ya da bu alandan geri duralım anlamında birşey anlatmıyoruz ama bu şuna tekabül ediyor; Burjuva demokrasisinin yaşadığı siyasi krizi ifade ediyor. Aynı zamanda bunun sosyo-ekonomik bir tarafı da var. Marksist açıdan bakarsak AKP bir dönemdir yürüttüğü bütün operasyonlarda mallara el koyuyor, tedbir koyuyor. Şirketlere kayyım atıyor, el koyuyor. Bu neyi gösteriyor klasik anlamıyla kapitalist ekonomik içerisinde var olan bir krize takabül ediyor. Bunu iyi anlamak lazım. Yani klasik anlamıyla burjuva demokrasisi, klasik anlamıyla kapitalist ekonominin kuralları devre dışı kalıyor. Yani sermayeye el koyma sermayeyi işte hedef alma bu en temel anlamıyla sermayeye dokunulmazlığı kapitalizmin temel kuralıdır, bunun reddi anlamına geliyor.
AKP iktidarı kendi çıkarının gerektğinde her türlü mala el koyabiliyor. Bunu bir devlet politikası haline getirmiş durumda. E tabi buna karşı şunu da söyleyebiliriz, toplumda büyük bir rahatsızlıkda var iktidara karşı. İktidarda da büyük bir tedirginlik var. Her türlü gelişmeye karşı çok orantısız karşılık veriyor. Dikkat edin basit bir muhalefet hareketine en sert şekilde karşılık veriyor. Tabi burda iktidarın şöylesi bir iddiasıda olduğu kendisini gösteriyor. AKP iktidarı yani gelişebilecek bir toplumsal hareketten, Gezi benzeri bir kalkışmadan, ya da toplumda gelişebilecek bir hak arama hareketinden çok rahatsız. Bundan çekiniyor. Bunun dışında bir gelişme yaşanması onu tedirgin ediyor. Kendi çizidği sınırlar dışında. O bütün politikasını şuraya endekslemiş durumda. Önümüzdeki genel seçimlerde Erdoğan’ın tekrar Cumhurbaşkanı seçilmesi, bütün ittifak ilişkilerini buna göre kuracak, tabanda gelişebilecek bir halk hareketi, özgürlük hareketi, demokrasi hareketi AKP iktidarının en büyük korkusu.
Bu yüzden de şöyle bir politika izliyor, dikensiz gül bahçesi yaratma, toplumu teslim alma. Toplumun örgütlü olan kesimlerini zayıflatma. Dikkat ederseniz bir süredir yürüttüğü operasyonlarda sosyalistlere, devrimcilere, hak arayanlara, LGBT+ kadın örgütlerine bütün toplumsal kesimleri kriminilize eden, onları hedefleştiren. Tarikatlara yaptığı operasyanlarda bile şu var. İlla bir tarikat olacaksa da zaten AKP’de kendiisi dini duyguları istismar ederek kurulmuş bir parti kendi kontrolünde olması lazım. Kendi kontrolünde olmayan her türlü organizasyonu hedef alıyor durumda iktidar. Politikası biraz böyle. Yani onları zayıflatıyor, onları hedef alıyor. Bütün tarikatlara da şu mesajı veriyor. Benimle uyumlu olursan yaşam hakkı olabilir. Benimle uyumlu olursan bu alanda olabilirsin. Sosyalist harekete ve devrimci harekete dönük de tehdit ve zayıflatma politikası devam ediyor.
Bir tarafta Kürt sorunun demokratikleşmesi konuşulurken diğer tarafta bununla alakası olamayan baskının, otoriterliğin, işçi haklarına dönük yasaklar, emeğin örgütlenme haklarının yasaklanması, toplumsal örgütlenme haklarının yasaklanması, hak arama mücadelesinin zayıflatılması, kadın örgütlenmesinin kadın haklarının zayıflatılması işte Aile yılıyla vs. uygulamalarıyla kadınların toplumsal hayatta zayıflatılarak kadının aile içerisindeki onun rolünün hep bir şeye indirgeme, toplumsal cinsiyet rolleriyle baskılandığı, kadın emeğinin daha fazla sömürüldüğü, öte yandan da ülkede yaşanan ekonomik krizin, sosyal krizin bir şekilde erkeklik krizini teşvik ettiği, erkeklerin daha fazla kadın cinayeti gerçekleştirdiği, bu kadın cinayetlerinin büyük oranda cezasızlık politikasıyla karşı karşıya kaldığı toplumsal ilişkilerin bir şekilde bunu daha fazla kışkırttığı bir dönem yaşanıyor.
O zaman bunun karşısında şu değerlendirme yapılabilinir. Yani bu kadar iktidarın zayıfladığı yada iktidarın kendi etrafını tahkim ederken kendi iktidarını derinleştirirken kendi iktidarını tahkim ederken devletin bütün imkanlarını kullanarak daha yoğun bir baskı yürüttüğü bir dönem içerisinde aynı zamanda iktidarın emekçiler, işçi sınıfı ve ezilenler tarafından daha çok rahatsızlığının ön plana çıkarıldığı, iktidarın sorgulandığı bir döneme giriyor. Bu kesimlerin politik olarak örgütlenme politik olarak bu kesimmlerle daha güçlü bir ilişkiler kurma olanakları daha güçlü oluşabilir.
Bu anlamıyla anti-faşist güçleri bir araya toplamalı, anti-faşist güçlerle daha güçlü ilişkiler kurulmalıdır. Bu kesimlerle nasıl ilişkiler kurulabilinir? o zaman bunu tartışmak lazım. Çünkü göreceli olarak son on yıllık süreçte sosyalist hareketin belli alanlarda zayıfladığı kendini gösteriyor. Toplumsal örgütlenme açısından kendini örgütleme açısından. Ama bu zayıflama durumu sonsuza kadar böyle devam edecek değil. Bu zayıflama durumunu devrimci güçleirn bir araya geldiği, örgütlü mücadelenin daha güçlendiği çeşitli ittifak ilişkileriyle tersine çevirme olanakları var. Bunların başında anti-faşist güçleri bir araya getirmek gerekiyor. Burda sosyalizm mücadelesinde ısrarlı olan sosyalistler, faşizimden rahatsız olan emekçiler, işçiler, kadınlar, gençler. Bu Yeni Parti’nin tabanını da içerebilir. O kesimlerle de yani faşizmin politikalarında Kürtler, özgürlük arayan bütün kesimler bir anti-faşist direniş, anti faşist mücadele zemininde bir araya gelebilir. Bu mücadele, bunun olanaklarını zorluyor.
Yine devrimci siyaset ve devrimci kulvar açısından şu da var, kendi örgütlülüğümüzü tahkim etmemiz gereken, kendi örgütlülüğümüzü, yeni koşullara göre uyarlamamız, bulunduğumuz bütün alanlarda devrimciliği daha yukarıya taşımamız gereken bir dönem içerisindeyiz. Bunu iyi görmek lazım. Çünkü sistemin bütün politikası devrimci saflarda zayıflama yaratmak, devrimci mücadeleyi, devrimci ilişkileri tasfiye etmek.
Yani devrimci ilişkileri daha ileriye nasıl taşırız? İktidarın politikası mücadele veren güçleri zayıflatmak üzerine kurulmuş durumda. Yani iktidar burada ideolojik hegemonyasını da kendi güçlülüğü ve kendi karşısındaki güçlerin zayıflılığı üzerine kuruyor. Burada devrimci güçlerin özellikle de kendi örgütlenmesini örgütlemesi, kendi örgütlülüğünü daha ileriye taşıması gerekiyor.
Tabi şöyle bir değerlendirme de yapılabilinir.. Bir özne olarak devrimci örgütlenme ve devrimci kadronun yapabileceği görevler var, birde tarihsel koşullara uygun olarak yani üretimden gelen, sınıflar kompozisyonundan gelen, ezilen sınıfların emekçilerin harekete geçmesi gerektiren koşullar var. Bu ikisini buluşturmaktır Leninizm dediğimiz. Leninizm tanımında ne vardır, yönetenlerin yönetemeyeceği bir milli kriz koşulu olması gerekir, bir de bunu değerlendirebilecek olan profesyonel devrimciler örgütü olması gerekir. Biz bunun ikinci kısmıyız. Yani profesyonel devrimciler örgütü. Biz kendi örgütlülüğümüzü ne kadar güçlü kılarsak, kendi ilişkilerimizi ne kadar güçlü hale getirirsek, kendi örgütlülüğümüzü nasıl geliştirirsek ona uygun olarak toplumsal krizde devrimci durumu değerlendirip bunu daha ileriye taşıma olanakları bulabiliriz. Bu koşullar ya bu kadar sosyo-ekonomik krizin derinleştiği, işçi sınıfıyla burjuvazi arasındaki çelişkilerin bu kadar keskinleştiği, dünya ve ülke koşullarında bugün bu krizin olanakları daha da belirginleşebiliyor. Bunu görmek lazım.
Dünya kapitalist sistemi büyük bir krizle karşı karşıya, dünya kapitalist sisteminin zayıf halkalarından biri olarak Türkiye kapitalizmi daha büyük bir krizle karşı karşıya aslında. Çünkü sermaye birikiminin yetersizliği, Türkiye’de kapitalizmin gelişim dinamikleri her krizi Türkiye’de daha derin hale getiriyor. Bu derin kriz içerisinde devrimciler kendi görevleri en başta kendi örgütlülüğünü tahkim etme, özel olarak da devrimci siyaset olarak kendi örgütlülüğümüzü güçlendirme, bulunduğumuz alanlarda devrimci olanakları değerlendirerek kendimizi güçlü şekilde tahkim etme ve ülkede yaşanabilecek bir toplumsal altüst oluş durumuna daha etkin müdahale etme olanaklarını, kendi bulunduğumuz zeminde güçlü bir şekilde tahkim etmeliyiz. Bu arada bütün kadrolarımızın devrimci görevleri temelinde kendini örgütlemesi ve ileriye taşıması görevi ile beraber bir aradadır.
Yani bu anlamıyla bizim de görevimiz bu dünyada emperyalizmin saldırılarının olduğunu ve emperyalizmin hegemonyasının zayıfladığı Türkiye’de, AKP-MHP iktidarının iç cepheyi tahkim ettiği ama aynı zamanda iktidarının zayıflığınında ortaya çıktığı bir tarihsel dönemde devrimci örgütlenmeyi güçlendirmek, birbirimizle var olan devrimci ilişkileri en güçlü şekilde örgütlemek görev ve sorumluluğuyla karşı karşıyayız. Bu görev hepimize düşüyor. Bu görevde mücadelemizi daha ileriye taşımak, bu mücadelede ölümsüzleşen ölümsüz, hem bütün devrimciler hemde özel olarak Komünar devrimcilerden kendimize görevler çıkartarak referans alarak devrim ve sosyalizm bayrağını daha yukarıya taşımalıyız, daha ileriye taşımalıyız.



