İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporuna göre, eşcinselliği suç sayan yasanın ağırlaştırılmasının ardından Senegal’de LGBTİ+’lara yönelik baskılar arttı. Gözaltına alınan en az 84 kişi hakkında, yalnızca HIV statüleri gerekçe gösterilerek “isteyerek HIV bulaştırma” suçlaması yöneltildi.
Senegal’de LGBTİ+’lara yönelik baskılar, eşcinsel ilişkileri suç sayan mevzuatın ağırlaştırılmasının ardından yoğunlaştı. HIV Adalet Ağı tarafından paylaşılan ve İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) raporunda yer verilen bilgilere göre, şubat ayından bu yana 320’den fazla kişi “doğaya aykırı eylemler” iddiasıyla gözaltına alındı.
Gözaltına alınan kişilerden en az 84’üne, yalnızca HIV statüleri temel alınarak “isteyerek HIV bulaştırma” suçlaması yöneltildi.
Senegal Parlamentosu, 11 Mart’ta ceza kanununda yaptığı değişiklikle, rızaya dayalı eşcinsel ilişkiler için öngörülen azami hapis cezasını iki katına çıkararak 10 yıla yükseltti. Yeni düzenleme ayrıca eşcinselliği teşvik eden ya da LGBTİ+’lara ve örgütlerine destek veren veya bunları finanse eden kişilere 7 yıla kadar hapis ve 500 bin ila 5 milyon CFA frangı arasında para cezası öngörüyor.
“BASKILAR HERKESİN HAKLARINI TEHDİT EDİYOR”
İnsan Hakları İzleme Örgütü LGBTİ+ hakları araştırmacısı Larissa Kojoué, artan baskıların LGBTİ+’ların günlük yaşamlarını kısıtladığını belirtti. Kojoué, “LGBTİ+ bireyler, gözaltına alınma ve damgalanmanın artması korkusuyla olağan faaliyetlerini kısıtlamak zorunda kalıyor. Senegal hükümeti, herkesin haklarını tehdit eden bu baskı dalgasını durdurmalı” dedi.
Senegal’de eşcinsel ilişkiler 1965’ten bu yana suç sayılıyor. Ülkede LGBTİ+’lara yönelik toplumsal ve siyasi düşmanlık ise son yıllarda arttı. 2024’teki cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında, seçimi kazanan Bassirou Diomaye Faye ile eski Başbakan Ousmane Sonko, eşcinsel ilişkileri suç sayan yasaların daha da sertleştirilmesini vadetti. Her iki siyasetçi de konuyu ulusal öncelik olarak gündeme getirdi.
GÖZALTILAR ÜLKE GENELİNE YAYILDI
Rapora göre, ülkenin farklı bölgelerinde kadınlar ve erkekler gözaltına alındı. Polis, operasyonlarda el konulan telefonlardan elde edilen bilgilerin, üçüncü kişilerin ihbarlarında ve özel mülklere düzenlenen baskınlarda kullanıldığını belirtiyor.
Ceza kanunundaki değişikliklerin hukukçular üzerinde de caydırıcı etki yarattığı bildirildi. Raporda görüşlerine yer verilen avukatlar, LGBTİ+’ları savunmaları halinde kendilerinin de yargılanabileceği endişesiyle bu davaları üstlenmekten çekindiklerini aktardı.
GİZLİLİK İHLALLERİ VE TOPLUMSAL DAMGALANMA
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporunda, polisin LGBTİ+’larla ilgili devam eden soruşturmaların ayrıntılarını medyaya sızdırarak “gizlilik” ilkesini ihlal ettiği de belirtildi.
Haberlere yansıyan kişisel ve gizli bilgiler arasında kişilerin HIV statülerinin de bulunduğu kaydedildi. Bu durumun bireyleri toplumsal damgalanma, aileleri tarafından dışlanma, tehdit ve şiddet riskiyle karşı karşıya bıraktığı vurgulandı.
Örgütün görüştüğü LGBTİ+’lar, baskıların topluluk genelinde korkuya yol açtığını; kaygı ve depresyon gibi sorunları artırdığını anlattı. Çok sayıda kişinin saklanmaya başladığı, hareketlerini kısıtladığı veya başka yerlere taşındığı, bazılarının ise ülkeyi terk ettiği bildirildi.
Raporda, uygulamaların “adil yargılanma”, “özel hayatın gizliliği” ve “ayrımcılığa uğramama” haklarını güvence altına alan ulusal ve uluslararası hukuk ilkeleriyle çeliştiğine dikkat çekildi.
AFRİKA’DA YASAKLAR YAYGINLAŞIYOR
Senegal’deki gelişmeler, Sahra Altı Afrika’da LGBTİ+’lara yönelik cezalandırıcı mevzuatın yaygınlaştığı bir dönemde yaşanıyor.
Nijer’de şubat ayında “aynı cinsiyetten biriyle cinsel ilişki” suç kapsamına alındıktan sonra onlarca kişi gözaltına alındı. Bu düzenleme, ülke tarihinde eşcinselliğin ilk kez suç sayılması anlamına geldi. Son iki yıl içinde komşu ülkeler Mali ve Burkina Faso’da da benzer yasal düzenlemeler yürürlüğe girdi.
Eşcinsel ilişkileri zaten yasaklayan Gana’da ise mayıs ayında LGBTİ+ faaliyetlerini suç saymayı amaçlayan bir düzenleme kabul edildi. Cumhurbaşkanı tarafından henüz imzalanmayan yasa tasarısı, ilk kez 2021’de gündeme getirilen girişimin son aşamasını oluşturuyor.
Uganda’da 2023’te yürürlüğe giren Eşcinsellik Karşıtı Yasa ise bazı eşcinsel eylemler için ölüm cezası öngörüyor.
Senegal’deki son gelişmeler, LGBTİ+’ların temel haklarına erişimi, HIV test ve tedavi hizmetlerinden yararlanması ve güvenli yaşam koşulları açısından ciddi kaygılara yol açıyor.
Kaynak: Etha
